De controller van de toekomst: AI rekent, jij maakt het verschil

Bij NIVE volgen we de ontwikkelingen binnen het controllingvak op de voet. Daarom delen we de visie van Nick Tanis RC, CFO bij JEX, op de veranderende rol van de controller. Zijn praktijkervaring laat zien welke kennis, vaardigheden en houding financials nodig hebben om ook in de toekomst impact te blijven maken.

De rol van de controller verandert snel. Niet omdat financiële kennis minder belangrijk wordt, maar omdat technologie steeds meer routinematig werk overneemt. Data verzamelen, opschonen, rapportages opstellen en afwijkingen signaleren: AI kan hierbij inmiddels veel betekenen. Dat roept soms de vraag op wat er dan overblijft voor de controller. Mijn overtuiging is: juist heel veel. De controller van de toekomst is minder bezig met het produceren van cijfers en meer met het vertalen ervan naar inzichten, keuzes en acties. Niet alleen terugkijken naar wat er is gebeurd, maar vooruitkijken: wat komt eraan, welke risico’s zien we en welke beslissing is nu verstandig?

Van rapportage naar besluitvorming

In veel organisaties is de maandrapportage nog steeds een belangrijk moment. Maar in een omgeving waarin ontwikkelingen elkaar snel opvolgen, is alleen achteraf rapporteren niet genoeg. De business heeft behoefte aan actuele inzichten en aan iemand die helpt om de juiste vragen te stellen. Wat betekent een dalende omzet bijvoorbeeld voor onze liquiditeit? Wat gebeurt er als kosten stijgen of als een grote klant wegvalt? En welke acties kunnen we nu nemen? Daar ligt een belangrijke rol voor de controller. Niet als leverancier van cijfers, maar als businesspartner die financiële en operationele informatie met elkaar verbindt.

AI maakt ruimte voor werk met meer impact

AI zal een groeiend deel van het traditionele controllerwerk ondersteunen of automatiseren. Denk aan dataverwerking, standaardrapportages, eerste analyses van afwijkingen en forecastingmodellen. Binnen mijn eigen controllingteam stuur ik hier dagelijks op. Ik daag collega’s uit om kritisch te kijken waar AI hun werk slimmer, sneller of beter kan maken. Om ruimte te creëren voor analyse, advies en besluitvorming met meer impact. Dat is geen bedreiging, maar een kans. Het geeft controllers ruimte om zich te richten op werk waar menselijke expertise onmisbaar is: verbanden leggen, scenario’s beoordelen, kritische vragen stellen en management helpen bij complexe afwegingen.

Finance staat midden in de organisatie

De tijd dat finance vooral naast de business stond, is voorbij. Een goede controller begrijpt niet alleen de financiële cijfers, maar ook wat er speelt in sales, operations en HR. Daarvoor is een gedeelde informatiebasis essentieel. Wanneer verschillende afdelingen vanuit dezelfde data en KPI’s werken, ontstaat er een betrouwbaarder beeld van de organisatie. De controller helpt om die informatie te vertalen naar concrete sturing. Dat vraagt naast financiële vakkennis om communicatieve vaardigheden, nieuwsgierigheid en overtuigingskracht. Cijfers spreken namelijk niet voor zichzelf. De controller moet het verhaal achter de cijfers kunnen vertellen.

Pas op voor ‘sneller Excel’

Een belangrijke valkuil is dat organisaties investeren in dashboards en AI-tools, zonder hun processen of werkwijze aan te passen. Dan wordt AI vooral een manier om hetzelfde werk sneller te doen. De werkelijke meerwaarde ontstaat wanneer technologie leidt tot andere gesprekken en betere besluiten. Wanneer forecasting niet alleen een jaarlijkse exercitie is, maar een instrument om doorlopend scenario’s te verkennen. En wanneer finance niet achteraf controleert, maar vooraf meedenkt.

De controller blijft onmisbaar

De controller van de toekomst is minder spreadsheetanalist en meer strategisch adviseur. AI doet steeds vaker het rekenwerk, maar de controller zorgt voor interpretatie, richting en verantwoordelijkheid. Voor financials ligt er daarmee een mooie uitdaging: blijf vakinhoudelijk sterk, ontwikkel je digitale vaardigheden en zorg dat je de taal van de business spreekt. Want juist daar maak je het verschil!